Damar genislenmesi – Geniş yayılmış damar pozuntusu və müasir yanaşmalar

Damar genislenmesi 30 yaşdan yuxarı insanlar arasında tez-tez rast gəlinən xroniki damar patologiyalarından biridir. Bu vəziyyət, venaların böyüməsi, ayaqlarda yorğunluq və ağırlıq hissi, dərialtı qabarıq damarların görünməsi, ağır hallarda isə trofik yaraların formalaşması ilə xarakterizə olunur.

Damar genislenmesi hansı səbəblərdən meydana gəlir?

Damar genislenmesi müxtəlif risk faktorlarının təsiri ilə inkişaf edir. Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:

• Uzun müddətli oturaq və ya ayaqüstə iş

• Bədən çəkisinin normadan artıq olması

• Ailə üzvlərində oxşar diaqnozun mövcudluğu

• Hamiləlik dövründə hormonal və fiziki dəyişikliklər

• Cins və yaş – xüsusilə 30-40 yaş arası qadınlarda damar genislenmesi daha çox qeydə alınır

Damar genislenmesinin inkişaf mərhələləri

1. Başlanğıc mərhələ
Günün sonunda ayaqlarda ağırlıq, baldır və topuq nahiyəsində yüngül şişkinlik müşahidə olunur. Simptomlar səhər saatlarında adətən yox olur.

2. Erkən mərhələ
Dəri altında damar ulduzcuqları və ağrılar əmələ gəlir, gecələr qıcolmalar baş verir. Bu, damar genislenmesi prosesinin başladığını göstərir.

3. Aktiv mərhələ
Venalar genişlənir və qabarıq damar düyünləri görünür. Bu mərhələdə tromb yaranması ehtimalı artır.

4. Dərin mərhələ
Ayaqlardakı şişlik yuxudan sonra da davam edir. Damar divarları zəifləyir, qan dövranı pozulur.

5. Dəri dəyişikliyi mərhələsi
Ayaq dərisinin rəngi tündləşir, dəri incəlir və elastikliyini itirir.

6. Trofik mərhələ
Trofik xoralar meydana çıxır, lakin müəyyən tədbirlər nəticəsində sağalma mümkündür.

7. Ağırlaşmış mərhələ
Yaralar artıq sağalmır, infeksiyaya yoluxma riski yüksəlir və vəziyyət daha da ciddiləşir.

Damar genislenmesi müalicə olunmazsa nə baş verir?

Müalicə olunmayan damar genislenmesi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər:

• Qanaxma və damar partlaması

• Tromboflebit – damar iltihabı və tromb əmələ gəlməsi

• Tromboemboliya – trombun həyati vacib orqanlara keçməsi

Bu hallar sağlamlıq üçün təhlükəli olduğundan vaxtında mütəxəssisə müraciət edilməlidir.

Damar genislenmesi necə aşkarlanır və müalicə edilir?

Ən effektiv diaqnostik üsullardan biri rəngli Doppler ultrasəs müayinəsidir. Bu metod damarların vəziyyətini qiymətləndirməyə və uyğun müalicə planı seçməyə imkan verir. Müayinələr fleboloq həkimi tərəfindən aparılır.

Yüngül hallarda skleroterapiya və kosmetik prosedurlar tətbiq olunur. Daha irəliləmiş mərhələlərdə isə lazerlə müalicə – yəni damarların bağlanması və funksiyasının dayandırılması üsulu istifadə edilir. Nəticələr göstərir ki, erkən başlanılan terapiya həm maddi, həm də tibbi baxımdan daha effektivdir.

Damar genislenmesinin qarşısını almağın yolları

• Artıq çəkidən azad olun

• Hündürdaban ayaqqabılardan minimum istifadə edin

• Damar sağlamlığı üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi corablardan istifadə edin

• Ayaqlarınıza hər gün isti-soyuq duş tətbiq edin

• Sauna və buxar otağında uzun müddət qalmaqdan çəkinin

• Əlamətlər müşahidə olunarsa, dərhal damar həkiminə müraciət edin

Qeyd etmək lazımdır ki, profilaktik tədbirlər damar genislenmesi riskini azaltsa da, tam qarşısını ala bilmir. Əgər irsi faktorlar mövcuddursa, ildə bir dəfə Doppler müayinəsi keçmək xəstəliyi erkən mərhələdə aşkarlamaq üçün ən yaxşı yoldur.