Damarda tromb? Bu təhlükəli vəziyyətin səbəbləri və qarşısının alınması yolları

Damarda tromb termini, orqanizmin qan damarlarında və ya ürək boşluğunda formalaşan qan laxtasını ifadə edir. Bu vəziyyət ciddi sağlamlıq təhlükəsi yarada bilər və müxtəlif səbəblərlə əlaqəlidir.

Ən çox rast gəlinən səbəblərə aşağıdakılar daxildir:

• Qan laxtalanma mexanizminin pozulması. Bu hal genetik anomaliyalar və ya autoimmun xəstəliklər nəticəsində baş verə bilər.

• Damarın iç divarını təşkil edən hüceyrələrin zədələnməsi – travma, cərrahi müdaxilə və ya infeksiya bu zədələnmələrə yol aça bilər.

• Qan dövranı sistemindəki pozğunluqlar, o cümlədən damar genişlənməsi, ürək ritminin pozulması və oturaq həyat tərzi damarda tromb riskini artırır.

Damarda tromb və onu yaradan amillər

Bəzi risk faktorları bu halın yaranmasını sürətləndirə bilər:

• Artıq çəki, zərərli vərdişlər (siqaret və spirt), yaşlanma prosesi.

• Xüsusilə 65 yaşdan yuxarı şəxslərdə damarda tromb daha tez-tez qeydə alınır.

• Hamiləlik dövrü və doğuş sonrası mərhələdə qadınlar hormonal dəyişikliklər səbəbilə risk altındadır. Hamiləlik zamanı dölün damarları sıxması durğunluq yaradır.

• Uzun məsafəli avtomobil və ya hava səyahətləri və təkrarlanan damar içi inyeksiyalar da damarda tromb əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.

Damarda tromb necə özünü göstərir?

Əgər damarda tromb baş veribsə, adətən bir ayaqda şişlik meydana çıxır, ikisində deyil. Ağrı hissi, qıcolma, dəridə damar xəttini izləyən qırmızı zolaqlar və həmin sahələrə toxunarkən istilik hissi onun əlamətləri sırasındadır.

Damarda tromb hansı təhlükələrə səbəb ola bilər?

Laxtalanmış qan kütləsi böyüyərək damar boşluğunu tuta və ya qoparaq qanla digər orqanlara keçə bilər. Bu hadisəyə tromboemboliya deyilir.

• Beyin damarlarında baş verərsə insult,

• Ürəyin tac damarlarında infarkt,

• Ətraf damarlarında isə toxumaların oksigen çatışmazlığı və nəticədə qanqrena baş verə bilər.

Damarda tromb aşkarlanarsa nə etməli?

Əgər tromboz şübhəsi varsa, dərhal damar həkiminə müraciət edilməlidir.
Damarda tromb diaqnozunun dəqiqləşməsi üçün Doppler müayinəsi tələb olunur. Müalicə planına uyğun olaraq cərrahi müdaxilə və ya antikoaqulyantlar – qan durulaşdırıcı preparatlar təyin olunur.

Müalicə 3 aydan ömürlük davam edə bilər və qanaxma riski nəzarətdə saxlanmalıdır. Vaxtaşırı yoxlamalar vacibdir.

Damarda tromb profilaktikası

Bu vəziyyətdən qorunmaq üçün:

• Sağlam qidalanma: yağlı ətlərdən uzaq durmaq, rasionda meyvə, tərəvəz, göyərti, süd məhsullarına üstünlük verilməlidir.

• Qanın duruluğunu qoruyan məhsullar: yaşıl çay, sarımsaq, qırmızı üzüm, limon, zeytun yağı və çuğundur.

• Fiziki aktivlik: gündə ən azı 30 dəqiqə hərəkət, yürüş, velosiped və ya gimnastika tövsiyə olunur.

Zərərli vərdişlərdən – siqaret və spirtdən imtina etmək vacibdir. Uzunmüddətli səfərlər zamanı isə rahat geyimlər seçilməli, hərəkət edilməlidir.

Cərrahi müdaxilədən sonra nə etmək lazımdır?

Əgər damarda tromb ilə bağlı əməliyyat keçirilmişdirsə, sonrakı mərhələdə profilaktik tədbirlər fərdi olaraq müəyyən edilir. Bunlara varikoz corablar, fizioterapiya və dərman müalicəsi daxildir.

Nəticə olaraq, damarda tromb profilaktikası olduqca effektivdir. Qaydalar düzgün yerinə yetirildikdə 85% hallarda infarkt, insult və tromboemboliya riskləri aradan qalxır. Lakin bu rejimə daimi əməl olunmalıdır ki, nəticələr qorunsun.