Ayaqda damar dartilmasi nədən olur

Bəzi insanlar gecələr və ya fiziki fəaliyyət sonrası ayaqlarında qəfil və ağrılı spazmlar hiss edir. Tibbi dildə bu əlamətlər “qıcolmalar” adlanır. Ayaqda damar dartilmasi kimi təsvir edilən bu vəziyyət əslində əzələlərin qeyri-ixtiyari və nizamsız şəkildə yığılması ilə əlaqəlidir. Belə spazmlar zamanı yaranan ağrıların səbəbi qanda toplanan və çıxarılmayan mübadilə məhsullarının sinir uclarını qıcıqlandırmasıdır.

Bu narahatlıq bir çox amillərlə əlaqəli ola bilər:

• Venoz qan dövranı pozğunluqları (varikoz xəstəliyi);

• Sinir sistemi ilə bağlı problemlər, isterik reaksiyalar;

• Bədən temperaturunun artması ilə müşayiət olunan infeksiyalar;

• Zəhərlənmələr və böyrəklərlə əlaqəli intoksikasiya hallar;

• Şəkərli diabet kimi endokrin sistem xəstəlikləri;

• Hamiləlik dövründə hormonal və fiziki dəyişikliklər;

• Ayaqları narahat vəziyyətdə uzun müddət saxlamaq;

• Kalium, natrium və kalsium kimi mineral çatışmazlıqları;

• Su qəbulu azaldıqda və düzgün qidalanmama;

• Fiziki olaraq həddindən artıq yüklənmə.

Bu hallar zamanı ayaqda damar dartilmasi bədənin hər hansı bir sistemində baş verən pozğunluğun xəbərçisi ola bilər. Bu problemi düzgün dəyərləndirmək və əsas səbəbi araşdırmaq çox vacibdir. Bəzən belə qıcolmalar varikoz xəstəliyinin ilkin göstəricisi olur.

Ayaqda damar dartilmasi və damar genişlənməsi arasında əlaqə

Varikoz xəstəliyində ayaqlarda yaranan spazmlar adətən venoz durğunluq fonunda inkişaf edir. Bu zaman damarların daxilində təzyiq artır və keçiricilik yüksəlir. Nəticədə qan tərkibli mayelər və mikroelementlər damarlardan ətraf toxumalara sızır. Əzələlərin normal fəaliyyəti üçün zəruri olan kalium, natrium və kalsium kimi maddələrin toxumadan uzaqlaşması onların yığılma və boşalma prosesinə mənfi təsir göstərir. Əzələlər bərabər yığılmadığından ayaqda damar dartilmasi baş verir.

Digər tərəfdən, varikoz zamanı qanın damarlarda dövranı zəiflədiyi üçün gecə saatlarında bu proses daha da ləngiyir. Bu zaman əzələlər qanı hərəkət etdirmək məqsədilə qeyri-ixtiyari şəkildə yığılır. Bu isə spazm və kəskin ağrılarla nəticələnir. Əgər əzələ yığılıb, amma boşala bilmirsə, bu da qıcolmaya səbəb olur. Bunun səbəbi isə ATF molekullarının (enerji daşıyıcıları) sintezindəki azalmadır.

Müalicəyə yanaşma və ilkin yardım

Belə narahatlıq zamanı ev şəraitində görülən tədbirlər yalnız müvəqqəti rahatlıq verə bilər. Ən təsirli üsul – spazm baş verən zaman əzələni dartmaq, baldır nahiyəsinə yüngül masaj etmək, ayaqüstə durmaq və ya düz səthdə yeriməyə çalışmaqdır. Pəncəni bədənə doğru sıxmaq da əzələnin boşalmasına kömək edə bilər.

Bəzi insanlar xalq təbabəti və ya internetdə gördükləri məsləhətlərlə vəziyyəti yüngülləşdirməyə çalışırlar – məsələn, iynə batırmaq, isidici maz sürtmək və ya ağrıkəsici içmək. Lakin bu üsullar həkim nəzarəti olmadan tətbiq edilərsə, daha ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Unutmaq olmaz ki, ayaqda damar dartilmasi probleminin arxasında ciddi damar patologiyaları dayana bilər.

Vaxtında tibbi yardımın rolu

Qıcolmalar yalnız bir simptomdur – əsas xəstəliyi aşkara çıxarmaq və ona qarşı hədəfli müalicə aparmaq vacibdir. Flebologiya sahəsində tətbiq olunan müasir müalicə metodları bu simptomlarla effektiv mübarizə aparmağa imkan verir. Lazer müalicəsi, skleroterapiya və digər az invaziv üsullar həm estetik, həm də funksional baxımdan uğurlu nəticələr verir.

Əgər siz ayaqda damar dartilmasi ilə tez-tez qarşılaşırsınızsa, bu problemi gecikdirmədən fleboloqa müraciət etməlisiniz. Belə yanaşma damarların genişlənməsinin qarşısını vaxtında almağa və daha ciddi fəsadlardan qorunmağa imkan yaradır.

Əlavə olaraq: gündəlik profilaktika

Qidalanma və həyat tərzi bu simptomların qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Gün ərzində kifayət qədər su qəbul etmək, maqnezium və kalsiumla zəngin məhsullarla qidalanmaq, mütəmadi olaraq yüngül fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq, həmçinin oturaq və ya ayaq üstə uzun müddət qalmamaq tövsiyə olunur. Rahat ayaqqabı geyinmək və stressi minimuma endirmək də müsbət təsir göstərir.

Davamlı olaraq ayaqda damar dartilmasi yaşayırsınızsa, bu sizin damar sağlamlığınızın zəiflədiyini göstərir. Ertələmədən mütəxəssisə müraciət etməyiniz, gələcəkdə daha ağır damar xəstəliklərinin qarşısını almaq baxımından vacib addımdır.