Hamilelikde varikoz problemi

Qadınlarda tez-tez rast gəlinən və müxtəlif fizioloji dəyişikliklərlə əlaqəli bir haldır. Bu dövrdə qadın orqanizmində hormon səviyyəsinin artması, qan dövranında dəyişikliklər və mexaniki təsirlər hamilelikde varikoz yaranmasına şərait yaradır. Bu vəziyyət əsasən ayaqlarda, qasıq və düz bağırsaq nahiyəsində olan damarların genişlənməsi ilə xarakterizə olunur. Hormonların təsiri ilə damar divarları zəifləyir, artan qan həcmi və böyüyən uşaqlığın təzyiqi isə damarların şişməsi və burulması ilə nəticələnə bilər.

Hamilelikde varikozun yaranma səbəbləri

Hormonal dəyişikliklər zamanı artan progesteron hormonu damarların divarlarını rahatlaşdıraraq onların genişlənməsinə səbəb olur. Bu dəyişiklik venoz qapaqların normal fəaliyyətinə mane olur və nəticədə qanın geriyə axını artır. Bununla yanaşı, hamilelikde varikozun digər səbəbləri aşağıdakılardır:

• Qan həcminin artması ilə damarların təzyiqə məruz qalması;
• Uşaqlığın çanaq damarlarına göstərdiyi fiziki təzyiq;
• Genetik meyillik;
• Uzun müddət oturaq və ya ayaq üstə qalmaq;
• Artan bədən çəkisi;
• Qəbizlik və bunun nəticəsində qarın daxili təzyiqin yüksəlməsi.

Hamilelikde varikozun simptomları

Hamilelikde varikoz zamanı genişlənmiş, bükülmüş və şişmiş damarlar əsasən ayaqlarda müşahidə olunur. Bu damarlar göy və ya bənövşəyi rəngdə olub, dəri səthindən çıxır. Qadınlar bu vəziyyətlərlə yanaşı aşağıdakı simptomları da yaşaya bilərlər:

• Ayaqlarda döyüntü və ağırlıq hissi;
• Uzun müddət hərəkətsizlikdən sonra narahatlıq və ağrı;
• Ayaq biləklərində və baldır nahiyəsində şişkinlik;
• Dərinin rənginin tündləşməsi, qaşınma və quru dəri;
• Gecələr baş verən əzələ sancıları;
• Hərəkət zamanı diskomfort.

Bu əlamətlər hamiləliyin irəliləyən mərhələlərində daha da güclənə bilər və qadının gündəlik həyatına təsir edə bilər.

Hamilelikde varikozun fiziologiyası və patofiziologiyası

Hamilelikde varikozun inkişafı əsasən üç əsas amilin – hormonal, mexaniki və qan dövranı dəyişikliklərinin təsiri ilə baş verir. Progesteron hormonunun artması venoz tonusu azaldır, damarlar genişlənir və qanın geri axını artır. Eyni zamanda hamiləlik zamanı qan həcminin artması ürəyin daha çox qan vurmasına səbəb olur ki, bu da damar divarlarında gərginlik yaradır. Çanaq bölgəsində uşaqlığın böyüməsi nəticəsində aşağı ətraflara qan axını çətinləşir və bu da venoz staza və çatışmazlığa yol açır.

Hamilelikde varikozun qarşısının alınması

Hamilelikde varikozun tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, bir sıra tədbirlərlə onun inkişafını yavaşlatmaq və simptomlarını azaltmaq olar:

• Sağlam çəkiyə nəzarət edilməsi;
• Müntəzəm, az yüklü fiziki fəaliyyət (gəzinti, üzgüçülük, yoqa);
• Ayaqları yuxarı qaldırmaqla qan axınını yaxşılaşdırmaq;
• Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmamaq, fasilələrlə hərəkət etmək;
• Dar geyimlərdən və ayaqqabılardan uzaq durmaq;
• Liflə zəngin, balanslı qidalanma və bol maye qəbulu;
• Həkim tövsiyəsi ilə kompressiv corabların istifadəsi.

Hamilelikde varikozun dölə təsiri varmı?

Əksər hallarda hamilelikde varikoz döl üçün birbaşa təhlükə yaratmır. Bu vəziyyət ananın narahatlığı, ağrısı və ayaqlarda ağırlıq hissi ilə məhdudlaşır. Yalnız nadir hallarda qan laxtalanması və xoralar kimi ağırlaşmalar müşahidə oluna bilər. Bu cür halların qarşısını almaq üçün mütəmadi həkim nəzarəti və erkən müdaxilə vacibdir.

Doğuşdan sonra hamilelikde varikozun vəziyyəti

Doğuşdan sonra bir çox qadında hamilelikde varikoz simptomları tədricən azalır və damarlar əvvəlki vəziyyətinə qayıdır. Ancaq bəzi hallarda bu damarlar qalıcı olaraq genişlənmiş şəkildə qala bilər. Bu zaman aşağıdakı müalicə üsulları tətbiq oluna bilər:

• Kompression corablar vasitəsilə qan axınının dəstəklənməsi;
• Müntəzəm idman və çəkiyə nəzarət;
• Ayaqları yuxarıda saxlamaq;
• Skleroterapiya;
• Lazer və radiotezlik müalicəsi;
• Cərrahi müdaxilə.

Hər bir müalicə üsulu fərdi vəziyyətə görə həkim tərəfindən müəyyən edilir. Doğuşdan sonra da simptomlar davam edirsə, damar mütəxəssisinə müraciət etmək vacibdir.