Flebit nedir – səbəbləri, əlamətləri, diaqnostikası və müalicəsi

Flebit nedir? Bu termin venaların divarlarında baş verən iltihabi dəyişiklikləri təsvir edir və zamanla damar toxumasının pozulması ilə nəticələnə bilər. Xəstəlik kəskin və ya xroniki forma alaraq müxtəlif klinik əlamətlərlə təzahür edir. Kəskin mərhələdə zədələnmiş damarda güclü ağrı, bədən temperaturunun yüksəlməsi və ümumi zəiflik halları müşahidə oluna bilər. Xroniki flebit isə əksər hallarda gizli gedir və yalnız kəskinləşmə zamanı əlamətlər üzə çıxır.

Bu iltihabi proses bədənin müxtəlif bölgələrində, o cümlədən qollarda və ayaqlarda yerləşən venalarda rast gəlinə bilər. Ancaq flebit nedir sualına ən çox cavab aşağı ətrafların damarlarında bu halın müşahidə olunması ilə verilir. Bu xəstəliyin ən ciddi ağırlaşmalarından biri isə damar daxilində laxtalanma ilə müşayiət olunan tromboflebit hesab olunur.

Flebit nedir və hansı faktorlarla bağlı inkişaf edir?

Ayaq damarlarında müşahidə olunan flebitin əsas yaranma səbəblərindən biri varikoz damar genişlənməsidir. Varikoz flebitin inkişafında önəmli rol oynayan risk faktorudur. Bununla yanaşı, streptokokk kimi bakteriyaların səbəb olduğu infeksiyalar, damarların mexaniki zədələnməsi (venaya iynə vurulması, infuziya, qan götürülməsi) və inyeksiyadan sonra yaranan kimyəvi yanıqlar da bu problemin yaranmasına gətirib çıxara bilər.

Flebit nedir və hansı amillər onun inkişafını sürətləndirir deyə soruşduqda, aşağıdakı faktorlar da mütləq qeyd olunmalıdır:

• bədən çəkisinin normadan artıq olması;

• uzun müddət hərəkətsiz vəziyyətdə qalmaq və ya ətrafların sıxılması;

• əzilmə və digər fiziki travmalar;

• doğuşdan sonra yaranan iltihabi fəsadlar və digər tibbi ağırlaşmalar.

Flebit nedir – xəstəliyin növləri və formaları

Venaların hansı hissəsinin iltihaba məruz qalmasına və damar qatlarının zədələnmə dərəcəsinə əsasən, flebit bir neçə formaya bölünür:

1. Səthi və dərin flebitlər – venanın dərialtı və ya dərin damarlarında baş verən iltihabi proseslərə əsaslanır.

2. Endoflebit – iltihab venanın daxili divarında inkişaf edir. Adətən uzunmüddətli kateter istifadəsi nəticəsində meydana çıxır.

3. Periflebit – venanın xarici səthində baş verir və ətraf toxumalardan keçən infeksiyanın damara yayılması ilə əlaqəlidir.

4. Panflebit – bu zaman venanın bütün qatları zədələnir, yəni kompleks iltihabi vəziyyət yaranır.

Flebit nedir – simptomları nələrdir?

Səthi flebit zamanı zədələnmiş nahiyədə ağrı, şişkinlik, dərinin qızarması və bərkimə kimi əlamətlər diqqət çəkir. Yerli hərarətin artması və bəzi hallarda ümumi əzginlik, halsızlıq da müşahidə oluna bilər.

Dərin flebitlər isə daha ağır gedişə malikdir. Bu halda xəstələrdə əvvəlcə qızdırma yaranır, ardınca isə intensiv ağrı və ödem inkişaf edir. Dəridə qızartı yerinə, ağarma və ya mərmərəbənzər rəng dəyişikliyi baş verir. Xəstəlik irəlilədikdə, baş ağrıları, ürəkbulanma, qusma və arterial təzyiqin yüksəlməsi kimi əlamətlər də özünü göstərə bilər. Müalicənin vaxtında aparılmaması qaraciyər və böyrək funksiyalarında pozulmaya səbəb ola bilər.

Flebit nedir – necə aşkarlanır?

Flebit nedir sualına dəqiq cavab vermək və düzgün müalicə planı qurmaq üçün xəstələr fleboloq – damar sistemi üzrə ixtisaslaşmış həkim tərəfindən müayinə olunmalıdır. Diaqnostik prosedurlar arasında ən vacibi rəngli Doppler ultrasəs müayinəsidir, bu üsulla damar divarlarının vəziyyəti, qan axınının sürəti və tromb əmələ gəlməsi ehtimalı müəyyən edilir.

Flebit nedir – necə müalicə olunur?

Flebitin müalicəsində ilkin mərhələdə yataq rejimi vacibdir. Xəstənin zədələnmiş ayağı yuxarı vəziyyətdə saxlanılır. Müalicəyə antikoaqulyantlar, iltihab əleyhinə dərmanlar, antibiotiklər və ağrıkəsicilər daxil edilir. Əgər iltihab nəzarət altına alınarsa, sonrakı mərhələdə fizioterapiya prosedurları təyin edilir.

Əgər flebit nedir sualına cavab olaraq ağırlaşmış hallar qeyd olunursa (məsələn, tromboz varsa), bu zaman cərrahi müdaxilə qaçılmaz olur və pasiyent əməliyyat üçün yönləndirilir.

Flebit nedir – qarşısının alınması yolları

Flebitin profilaktikasında əsas məqsəd onun səbəblərini aradan qaldırmaqdan ibarətdir. Bunun üçün:

• İltihab və infeksiya mənbələri vaxtında müalicə olunmalıdır;

• Venadaxili inyeksiyalar peşəkar tibb işçiləri tərəfindən, steril şəraitdə aparılmalıdır;

• Hərəkətsiz həyat tərzi dəyişdirilməli, aktivlik artırılmalıdır;

• Varikoz damar xəstəlikləri vaxtında müayinə və nəzarət altına alınmalıdır.